Tornado, choć rzadkie w Polsce, stanowią jedno z najbardziej niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych na świecie. W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby ich występowań, zwłaszcza w regionach o ciepłym klimacie, gdzie warunki atmosferyczne sprzyjają ich powstawaniu. Według danych Europejskiego Centrum Prewencji Katastrof (EMPA), w Europie średnio co roku dochodzi do kilkudziesięciu przypadków, w których tornado niszczy infrastrukturę lub powoduje poważne obrażenia. W Polsce, mimo niewielkiej liczby zachmurzeń, w ostatnich latach zanotowano kilka przypadków, które przyciągnęły uwagę mediów i służb ratunkowych.
Jak powstają burze tornado?
Tornado powstaje w wyniku interakcji trzech kluczowych elementów: ciepłego, wilgotnego powietrza z południowego wschodu, chłodnego, suchego powietrza z północy oraz silnych, zmiennych wiatrów w warstwach atmosferycznych. Gdy te warunki spotykają się w odpowiednich warunkach, tworzy się superkomórka burzowa, która może rozwinąć się w tornado. Według badań NASA, około 90% tornado w Stanach Zjednoczonych powstaje w okresie od kwietnia do czerwca, kiedy to jest najbardziej aktywny sezon burzowy. W Polsce podobne zjawiska mogą wystąpić w okresie od maja do września, jednak ich liczba pozostaje stosunkowo niska.
- W Stanach Zjednoczonych średnio co rok dochodzi do ponad 1 200 tornado.
- Najbardziej narażone są stany Kansas i Oklahoma, gdzie rocznie registruje się ponad 100 tornado.
- W Europie średnio co rok dochodzi do 20-30 tornado, głównie w krajach południowych.
- W Polsce tornado występują rzadko, ale w 2021 roku zanotowano dwa przypadki, które spowodowały poważne szkody.
- Tornado może trwać od kilku minut do ponad godziny, przy czym najdłuższe znane tornado trwało ponad 20 godzin.
Zagrożenia związane z tornado
Tornado nie tylko niszczy budynki, ale także stanowi niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia. Według danych Narodowego Centrum Burz i Tornado (NOAA), w USA co roku dochodzi do kilkudziesięciu ofiar śmiertelnych, a tysiące osób dozyskuje obrażeń. W przypadku tornado, najgroźniejszymi zagrożeniami są uderzenia piorunów, które mogą wywołać pożary, oraz wiatry o prędkości przekraczającej 200 km/h, które mogą rozbić samochody i zniszczyć budynki. W Polsce, mimo rzadkości tych zjawisk, warto być przygotowanym na ewentualne sytuacje.
W 2013 roku w Polsce wystąpiło jedno z najsilniejszych tornado w ostatnich latach, które nawiedziło regiony południowo-wschodnie. Tornado to, o siłę F2 na skali Fujity, zniszczyło kilka budynków, a także uszkodziło drzewa i pola uprawne. W wyniku tego zdarzenia wiele rodzin musiało opuścić swoje domy i przenosić się do schronień ratunkowych. Takie incydenty pokazują, jak ważne jest być przygotowanym na ewentualne burze tornado.
Jak chronić się przed tornado?
Przygotowanie do burzy tornado to klucz do bezpieczeństwa. Pierwszą rzeczą, jaką należy zrobić, jest zapoznanie się z mapą obszarów narażonych na tornado oraz ustalenie planu ewakuacji. W przypadku, gdy tornado nawiedzi nasz region, należy natychmiast opuścić otwarte pomieszczenia i dostać się do najniższej, najbardziej zamkniętej części budynku, takiej jak piwnica lub schronisko przeciwpowodziowe. Jeśli nie ma takiej możliwości, warto schronić się w najbardziej wytrzymałej części budynku, takiej jak boks garażowy lub podwórko.
Warto również zainwestować w odpowiednie urządzenia, takie jak alarmy burzowe i systemy ostrzegania przed tornadami. W Polsce istnieje również system ostrzegania przed burzami, który informuje o zagrożeniach w czasie rzeczywistym. W przypadku, gdy ostrzeżenie zostanie wydane, należy natychmiast podjąć odpowiednie działania, aby chronić się przed tornado.